Bản xem trang web glife.app · Về ứng dụng
glifeQuẻ Sơn Trạch Tổn (quẻ số 41) – hạ đầm để nâng núi
Đào đầm sâu thêm thì đất đắp lên làm núi cao hơn: cái mất ở chỗ này thành cái được ở chỗ kia. Tổn là giảm bớt. Nghe như thiệt, nhưng lời quẻ lại mở đầu bằng chữ có lòng thành thì rất tốt. Quẻ nêu ví dụ giản dị: hai bát cơm đơn sơ cũng đủ dâng lễ. Gặp quẻ này, bạn được nhắc cắt bớt cái thừa, nén cơn giận, bớt ham muốn, để dồn sức cho điều thật sự quan trọng.
Lời quẻ và tượng quẻ
3 mụcQuẻ 41 · Sơn Trạch Tổn
Bớt đi đúng chỗ, lòng thành sẽ được đền đáp.
Quẻ Tổn ghép núi Cấn ở trên với đầm Đoài ở dưới. Đầm tự hạ thấp, nhường đất để núi thêm cao, nên quẻ mang nghĩa bớt phần dưới để bồi phần trên, bớt cái thừa để nuôi cái cần. Tổn không phải mất mát vô ích mà là sự hy sinh có chủ đích: cắt chi tiêu thừa, nén nóng giận, gác bớt ham muốn. Thời này nguồn lực có hạn, càng phô trương càng hao. Điều quyết định là lòng thành: bớt mà thật tâm thì lễ nhỏ cũng đủ. Quẻ thuộc cung Cấn, thế ở hào 3, tức hào đại diện cho người hỏi nằm ở chỗ phải biết chọn bớt điều gì.
Lời khuyên: Liệt kê ba khoản chi hoặc thói quen đang hao tổn nhất và cắt bớt một khoản ngay tuần này.
Tượng quẻ Tổn
Dưới núi có đầm: quân tử nén giận, bớt ham muốn.
Dưới chân núi có đầm nước, đầm càng sâu thì núi càng vững. Người quân tử nhìn tượng ấy mà học cách tự bớt ở bên trong: nén cơn giận trước khi nó thành lời, kìm ham muốn trước khi nó thành việc. Bớt được hai thứ này, sức lực dồn về điều đáng làm.
Lời khuyên: Khi thấy mình nổi nóng, hãy đợi mười phút rồi mới trả lời.
Quẻ 41 Sơn Trạch Tổn (損) — nguyên văn
Bớt đi đúng chỗ với lòng thành thì rất tốt, không cần lễ to.
“Tổn” là giảm bớt: bớt phần dưới để thêm phần trên. “Hữu phu” là có lòng thành; được vậy thì “nguyên cát”, rất lành, không lỗi, giữ được lâu và tiến lên có lợi. “Hạt chi dụng” là dùng gì để tế? “Nhị quỹ khả dụng hưởng” là chỉ hai bát cơm đạm bạc cũng đủ dâng lễ, vì quý ở lòng. Lời tượng dạy bớt giận (trừng phẫn) và ngăn lòng ham muốn (trất dục).
Nguyên văn
有孚，元吉，无咎，可貞，利有攸往。曷之用？二簋可用享。
山下有澤，損；君子以懲忿窒欲。
Hữu phu, nguyên cát, vô cữu, khả trinh, lợi hữu du vãng. Hạt chi dụng? Nhị quỹ khả dụng hưởng.
Sơn hạ hữu trạch, Tổn; quân tử dĩ trừng phẫn trất dục.
Lời khuyên: Cắt bớt một khoản chi hay một thói quen tốn kém; giữ sự giản dị và thành thật trong cách đối đãi.
Sáu hào
6 mụcHào 1 · Sơ cửu
Xong việc mình thì mau đi giúp, nhưng liệu sức.
Hào dương cứng cáp ở đúng vị trí dưới cùng, ứng với hào 4 đang cần giúp đỡ. Lời hào khuyên làm xong việc của mình rồi hãy nhanh chóng đến giúp người, như thế không có lỗi. Tuy vậy cần cân nhắc bớt cho người bao nhiêu là vừa, đừng dốc cạn sức mình khiến cả hai cùng yếu.
Lời khuyên: Giúp người trong phạm vi bạn còn lo được cho mình; đặt sẵn giới hạn thời gian và tiền bạc.
Hào 2 · Cửu nhị
Giữ mình ngay thẳng, không cần tự hạ mình mà vẫn giúp được người.
Hào dương nằm ở vị trí âm nên chưa thật đúng chỗ, nhưng ở giữa quẻ dưới nên biết chừng mực. Lời hào nói lợi ở chỗ giữ vững điều chính, nếu vội vàng tiến lên thì xấu. Cách giúp tốt nhất lúc này là giữ nguyên giá trị của mình, không tự hạ thấp để chiều người; chính sự vững vàng đó đã là phần bồi đắp.
Lời khuyên: Từ chối những yêu cầu bắt bạn làm trái nguyên tắc, dù người đề nghị là ai.
Hào 3 · Lục tam
Ba người dễ mất một, một người đi lại được bạn.
Hào âm ở vị trí dương, không đúng chỗ, nằm trên cùng quẻ dưới. Lời hào nói ba người cùng đi thì bớt đi một người, một người đi thì gặp được bạn. Ý là quan hệ quá đông dễ sinh nghi kỵ, chia rẽ; khi gọn lại còn hai thì tâm ý mới hợp. Đây cũng là hào thế, nhắc người hỏi cần chọn lọc các mối quan hệ.
Lời khuyên: Rà lại nhóm cộng sự hoặc bạn bè thân, tập trung vào một hai người thật sự đồng lòng.
Hào 4 · Lục tứ
Bớt tật xấu của mình, sửa sớm thì có mừng.
Hào âm ở đúng vị trí âm, mềm mỏng và biết mình. Lời hào nói bớt đi bệnh tật của mình, làm cho mau thì có niềm vui, không lỗi. Bệnh ở đây còn là thói quen xấu, nhược điểm tính cách. Nhận ra rồi sửa ngay thì người giúp đỡ mới tìm đến, còn chần chừ thì tật cứ lớn dần.
Lời khuyên: Chọn một thói quen xấu đang cản bạn và bắt đầu sửa từ hôm nay, đừng đợi đầu tháng.
Hào 5 · Lục ngũ
Khiêm nhường ở ngôi cao, lộc đến không từ được.
Hào âm ở ngôi thứ năm, vị trí cao nhất của quẻ, tuy không đúng vị nhưng ở giữa quẻ trên nên mềm mỏng, rộng lòng. Lời hào nói có người đem đến món quý giá như con rùa thiêng đáng mười đồng tiền xưa, không từ chối được, tốt lớn. Người biết hạ mình thì thiên hạ tự tìm đến bồi đắp, đây là hào tốt nhất quẻ.
Lời khuyên: Đón nhận sự giúp đỡ một cách đàng hoàng và ghi nhớ để đáp lại khi người cần.
Hào 6 · Thượng cửu
Không bớt của ai mà vẫn làm lợi cho người, được lòng rộng khắp.
Hào dương ở trên cùng, không đúng vị nhưng là chỗ việc Tổn đã đến cuối. Lời hào nói không cần bớt của ai mà vẫn làm lợi cho người, không lỗi, giữ chính thì tốt, có chỗ đi thì lợi, được người theo mà không vì nhà riêng. Đến lúc này cái bớt đã chuyển thành cái được, nên mở lòng vì lợi ích chung.
Lời khuyên: Dùng phần dư từ việc tiết giảm để làm một việc có ích cho nhiều người, như góp quỹ chung hay chỉ dạy người mới.
Ứng vào từng việc
8 mụcĐi xa · Quẻ Tổn
Đi gọn nhẹ, đi ít người thì thuận.
Chuyến đi thuận khi gọn nhẹ: ít hành lý, ít người, lịch trình vừa phải. Đi đông người dễ phát sinh bất đồng và chi phí. Nên dự trù ngân sách chặt, tránh mua sắm quá tay. Đi để giúp đỡ người thân hay giải quyết việc chung thì được việc.
Lời khuyên: Lên ngân sách chuyến đi trước và mang theo đúng những gì cần dùng.
Gia đình · Quẻ Tổn
Gia đình cần chung tay tiết giảm, người lớn làm gương.
Nhà cửa có thể phải gánh thêm khoản chi hoặc trách nhiệm. Người đứng đầu nên làm gương, bớt phần mình trước để cả nhà đồng lòng. Nói thẳng chuyện tiền bạc trong nhà, tránh để ai âm thầm chịu thiệt rồi sinh oán. Bớt lời trách móc cũng là một cách vun đắp.
Lời khuyên: Họp cả nhà một buổi ngắn để thống nhất các khoản chi cần cắt giảm.
Nhà đất · Quẻ Tổn
Chưa phải lúc mua lớn, nên thu gọn và giữ vốn.
Nhà đất ở thời Tổn không hợp với vay nặng để mua thêm. Nếu đang giữ nhiều tài sản kém hiệu quả, có thể cân nhắc bán bớt để giảm gánh nợ. Sửa nhà nên chọn hạng mục thiết yếu. Giao dịch lớn cần xem kỹ giấy tờ và hỏi người có chuyên môn pháp lý.
Lời khuyên: Rà lại khoản vay mua nhà, tính xem có thể trả bớt gốc để nhẹ lãi không.
Sự nghiệp · Quẻ Tổn
Thời thu gọn, bỏ việc thừa để giữ việc chính.
Công việc đang ở thời phải thu gọn. Mở rộng lúc này dễ hao sức mà ít kết quả. Nên cắt bớt dự án phụ, giảm cuộc họp không cần, dồn lực cho một hai việc cốt lõi. Hy sinh chút lợi trước mắt để giữ uy tín với cấp trên và đối tác sẽ được đền đáp về sau.
Lời khuyên: Gạch bớt ít nhất hai đầu việc phụ trong danh sách tuần này.
Sức khỏe · Quẻ Tổn
Bớt nạp, bớt nóng giận, cơ thể nhẹ nhàng hơn.
Quẻ Tổn hợp với việc bớt: bớt đồ ngọt, rượu bia, thức khuya và cơn nóng giận. Thói quen xấu nếu sửa sớm thì cơ thể hồi phục nhanh. Đừng ép mình ăn kiêng cực đoan. Lời quẻ chỉ là một góc nhìn để tham khảo; khi có dấu hiệu bất thường, hãy đi khám và hỏi ý kiến bác sĩ.
Lời khuyên: Bỏ một món không lành mạnh khỏi thực đơn hằng ngày trong hai tuần.
Tài lộc · Quẻ Tổn
Chi tiêu cần siết, tiết kiệm hôm nay là vốn ngày mai.
Tiền bạc có xu hướng hao hụt, nhất là các khoản chi theo cảm hứng. Đây không phải thời đầu tư mạo hiểm hay vay mượn để làm lớn. Bớt đi cái thừa thì túi tiền ổn định, có khi còn dư để giúp người thân. Các quyết định tài chính lớn chỉ nên quyết sau khi tham khảo người có chuyên môn.
Lời khuyên: Lập bảng chi tiêu tháng này và đặt mức trần cho mua sắm, ăn uống bên ngoài.
Thi cử · Quẻ Tổn
Học tinh hơn học nhiều, bỏ bớt phần dàn trải.
Thi cử thuận cho người biết lược bớt. Ôm đồm nhiều tài liệu dễ rối, nên chọn phần trọng tâm và luyện thật kỹ. Bớt thời gian giải trí, lướt mạng để dồn cho ôn tập. Kết quả ở mức khá nếu kiên trì, khó có bất ngờ lớn, nên đừng trông vào may rủi.
Lời khuyên: Chọn ba chuyên đề trọng tâm nhất và làm đề luyện riêng cho chúng mỗi ngày.
Tình cảm · Quẻ Tổn
Bớt cái tôi, tình cảm thêm bền.
Trong tình cảm, quẻ Tổn nhắc bớt đòi hỏi, bớt hơn thua để giữ hòa khí. Quan hệ ba người dễ rạn, nên rõ ràng và chuyên tâm. Người độc thân có thể gặp người hợp khi đi một mình, không cần chen vào đám đông. Sự chân thành giản dị có giá trị hơn quà cáp đắt tiền.
Lời khuyên: Tuần này hãy chủ động nhường một lần trong chuyện nhỏ mà hai người hay tranh cãi.
Câu hỏi thường gặp
Quẻ Tổn có phải sắp mất tiền?
Không nhất thiết. Tổn nói về sự giảm có chủ đích: cắt chi tiêu thừa, bỏ thói quen xấu, nhường một phần lợi để giữ quan hệ. Mọi chuyện tài chính lớn vẫn nên được tính kỹ với người có chuyên môn.
Lời tượng quẻ Tổn dặn gì?
Ngăn cơn giận, bịt lòng tham. Hai thứ tiêu hao sức người nhiều nhất là nóng nảy và ham muốn quá mức. Bớt được hai điều đó là món lợi lớn nhất của quẻ.
Hào năm “được rùa quý mười bằng” nghĩa gì?
Có người dâng tặng con rùa quý giá trị lớn, không thể từ chối, rất tốt. Ý là người biết bớt phần mình sẽ được đền đáp ngoài mong đợi, từ nơi không tính trước.